درباره تعریف و ماهیت خلاقیت میان روانشناسان و محققان اتفاق نظر وجود ندارد و هر کدام آن را از دیدگاه خاصی تعریف کرده است. یکی از نویسندگان خلاقیت را به عنوان پدیدآوری فکری نو تعریف کرده است .
نویسنده دیگری خلاقیت را به معنای ترکیب افکار به شیوهای بینظیر و یا ایجاد ارتباط غیر معمول بین نظرات تعریف کرده است.
خلاقیت فرآیند تکامل بخشیدن به دیدگاههای بدیع و تخیلی درباره موقعیتهای مختلف نیز تعریف شده است.
نویسنده دیگری خلاقیت را به کارگیری تواناییهای ذهنی برای ایجاد یک فکر یا مفهوم جدید دانسته است، با توجه به اشتراک معنی غالب تعریفهای خلاقیت، این تعریف از خلاقیت یعنی پدیدآوری فکری نو در این بخش مورد استفاده قرار میگیرد.
سازمان خلاق چه ویژیگیهایی باید داشته باشد تا بتوان دائما از آن اندیشههای نو بدست آورد؟
برخی از این ویژگیها به شرح زیر است.
- سازمان شرایطی را فراهم میکند که کارکنانش در رده بالای سلسله مراتب نیازهای مازلو قرار گیرند تا بتوانند نیروهای خلاق خود را بروز دهند.
- کارکنان از کار خود در سازمان لذت میبرند و آزادند تا موضوعات مورد علاقه خود را انتخاب و روی آن کار کنند و برای ابراز آزادانه فکر خود تشویق میشوند.
- کارکنان سازمان از احترام برخوردارند و باور دارند که میتوانند همگام با نیازهای سازمان ترقی و صعود کنند.
- سازمان مشتری مدار است و توجه به نیازهای مشتری و جلب رضایت او هدف نهایی آن را تشکیل میدهد.
- علاوه بر توجه به نیازهای مشتری، سازمان خود منبع ایجاد تحول و تنوع در بازار به شمار میرود و سلایق مشتریان را هدایت میکند.
- فضا برای کار گروهی و طرح نظرات جدید کارکنان آماده است و از پیشنهادهای عجیب و غریب استقبال میشود.
- کارکنان با این نوع سازمانها رابطه دائمی و بلندمدت دارند، بنابراین از امنیت شغلی برخوردارند.
- تغییر در این سازمانها ارزشی مثبت تلقی میشود و تمامی مدیران تغییر را به عنوان تنها عامل ثابت و گریزناپذیر تلقی میکنند.
- اهداف این سازمانها مبتنی بر ارزشهای انسانی است به همین جهت کارکنان این سازمانها به تولید محصولات خود افتخار میکنند.
- امکان آزاداندیشی و فضای طرح پیشنهاد وجود دارد تا افراد فرصت یابند مشکلات و طرحهای سازنده خود را در قالب پسشنهاد مطرح کنند.
- نظامهای نظارت از بالا و نظارت بیرونی جای خود را به روابط مناسب و مطلوب بین همکاران و خود نظارتی داده است.
- افراد خلاق و مهمتر از همه رهبری و مدیریت خلاق در سازمان فعالاند، زیرا وجود و تداوم حیات سازمان خلاق تابع تمایلات، تفکرات و عملکرد مدیران خلاق است.
- فعالیتهای مداومی برای بهبود محصولات فعلی و یا خلق و ارائه محصولات جدید اجرا میشود.
- چنین سازمانهایی خود را اسیر ساختار و روشهای اجرایی موجود نمیکنند.
- سطح آموزش و پرورش اعضای خود را به طور مستمر ارتقا میدهند تا دانش و آگاهی آنها به روز باشد.
- مجاری ارتباطی در سازمان باز و چند جانبه است.
- در این سازمانها کارکنان از تیپ و قشر خاصی انتخاب نمیشوند و سعی میشود انواع و اقسام تیپهای شخصیتی در سازمان استخدام شوند.
- سیاستها و خط مشیهای فعلی سازمان در زمینه های مختلف الزامی تلقی نمیشود.
- برای تحقیق سرمایهگذاری میشود و برنامهریزیها درازمدت و انعطافپذیرند.
—————–
شاید آبراهام مازلو پذیرفتهترین توصیف درباره نیازهای انسانی را ارائه کرده باشد. او نیازهای انسانی را با شیوهای منطقی و مناسب طبقهبندی کرده است که این طبقهبندی به سلسله مراتب نیازهای انسانی معروف شده است. مازلو معتقد است که افراد انسانی دارای پنج نیاز اساسی هستند:
از نظر مارلو این پنج نیاز اساسی میتوانند بر حسب اهمیت در سلسله مراتبی قرار گیرند. او معتقد است که افراد تلاش میکنند که این نیازها را به ترتیب ارضا کنند.
منبع: مبانی سازمان و مدیریت تالیف طاهره فیضی
